Mijn eerste drie maanden als genealoog

Sinds 26 september 1981 ben ik bezig om de kwartierstaat van mijn kinderen op te stellen. Ik koos de 80e verjaardag van mijn Tante Klari als start datum, omdat ik dan een vast beginpunt zou hebben en omdat ik in dat weekend de vier ouders leeg zou kunnen vragen. Een goed voornemen en ik voerde het ook uit, maar helaas wisten zij veel te weinig en gaven soms foutieve informatie, zoals later bleek. Toch had ik na dat startweekend alle namen van de eerste vijf generaties compleet.

In de dagen daarna belde ik wat familieleden op, die me echter ook niet veel verder konden helpen. Wel vertelde Tante Mies hoe de familienaam Van der Eik ("gewone boom") was ontstaan:

Tip 1:
Zoek mede
geinteresseerden
en probeer gelijk op
te trekken

de vader van overgrootvader Arie van der Eik heette nog Van der Eijk en heeft een fout gemaakt bij de geboorte aangifte. De extra verkregen informatie van mijn familie telefoonrondje viel wel wat tegen, maar er was gelukkig een uitzondering, Tante Map verwees mij naar neef Willem. Deze volle neef van mijn moeder had dezelfde hobby opgevat: hij wilde een stamboom Koedijk opstellen. Hij kreeg koffie en een stoel aangeboden als hij in het gemeentelijk archief van Broek op Langedijk onderzoek deed. In de jaren daarna heb ik via hem veel verkregen en ook leuke stukken om de kwartierstaat op te sieren, zoals de foto van de 8 Otto's. Al in de eerste weken kreeg ik een kwartierstatenboek in handen en zocht vol verwachting de toch al 39 achternamen na. Het kostte echter veel tijd, was niet leuk om te doen en het resultaat viel zwaar tegen.

Tip 2:
Eigen archief
onderzoek is veel
bevredigender dan
overschrijven van
anderen

Ik besefte toen nog lang niet hoe oneindig deze hobby is.
Ik trof het want al op 20 oktober kon ik een lezing volgen van de N.G.V. (Nederlandse Genealogische Vereniging), waarin de systematiek bij het opzetten van een familie archief werd behandeld.

Mede door het overzicht en de ideëen die ik kreeg tijdens deze lezing koos ik al snel het systeem van de persoonsbladen met de bekende doorlopende nummering (vader=2n en moeder=2n+1).

Bij archiefbezoek gebruik ik eigen gemaakte werkbladen, waarop drie generaties compleet kunnen worden ingevuld en per persoon een rechthoekje waarin de drie data (geboorte, huwelijk en overlijden) kunnen worden opgeschreven.

Tip 3:
Kies zo snel
mogelijk een opslag
systematiek en/of een
genealogie computer-
programma

Bij mijn eerste bezoek aan de NGV-bunker in Naarden ontdekte ik hoe algemeen mijn achternaam is. Het Centraal Naamregister bevatte toen een stapel van 1 meter kaartjes alleen met de naam Van Driel. Overweldigend ! Behalve die ontdekking ontdekte ik ook de Kontaktdienst en pikte daar adressen op van mede genealogen, waarmee ik nog steeds kontakt heb. Via de dienst Bestellingen van de NGV kwam ik in kontakt met de schrijver van een artikel in het blad Westfriese Families en een brief van hem bracht mij in één grote zwaai naar het huwelijk op 16 februari 1648 van Sijmen Cornelisz en Leentje Claes. Hun zoon Jan Sijmensz woonde in de boerderij "De Vlaamsche Tent" en kreeg de bijnaam "Tent". Zijn zoon werd genoemd Willem Tentszn en dit versteende tot de achternaam Tensen en Trijntje Tensen was mijn overgrootmoeder. Mijn eerste kontakt met C.B.G. (Centraal Bureau voor de Genealogie) was een aanvraag voor 14 persoonskaarten. Ik kreeg er 12, toen nog voor f 2.75 per stuk. Op 7 november 1981, toen ik dus nog pas anderhalve maand bezig was, bezocht ik het Gemeente Archief in Dordrecht als eerste archief voor eigen onderzoek. Ik koos dit archief, omdat zowel mijn schoonmoeder als vader in Dordrecht geboren zijn. Heel braaf schreef ik alle Van Driel-en, Schotten en Louwmannen uit het huwelijksregister op.

Overigens zou ik dat nu de 10-jarige tafels noemen. Dit leverde slechts twee huwelijken voor de kwartierstaat op.
Het geboorteregister hanteerde ik alleen nog maar voor gericht zoeken en daar vond ik vijf "hits".

Tip 4:
Zoek gericht op
personen en niet alleen
op achternamen.

Nog altijd is het moment van "raken" een van de kicks, die deze hobby mij geeft. Ik vind eigenlijk het resultaat veel minder belangrijk dan het plezier tijdens de zoektocht, het puzzelen en de "hit". Tijdens dat eerste archiefbezoek in Dordrecht werd ik ook al meteen geconfronteerd met een van de grootste problemen in de genealogie: de ongehuwde moeder. Uiteraard is er een vader geweest, maar hoe vind ik die. Tijdens dat eerste archiefbezoek trof ik ook nog een aardige mogelijkheid om de kwartierstaat iets meer te laten leven, namelijk het boek Huizen te Dordrecht. Hieruit leerde ik dat de zijstraten in Dordrecht van de Voorstraat vroeger vernoemd werden naar de persoon, die op de hoek woonde, bijvoorbeeld Catrina Pieternella van de Berg werd geboren in de Heerhymansuis straat, omdat ooit de Heer Hymansuis daar op de hoek had gewoond. Wat ik als een enorm vervelende tegenvaller heb ervaren was dat het Gemeente Archief geen fotocopiën liet maken van de Burgerlijke Stand akten.

Tip 5:
Maak zoveel
mogelijk fotocopien
(of minstens letterlijke
transcripties) van de oorspronkelijke documenten met
vermelding van boek
en aktenummer of
folionummer.

Inmiddels begrijp ik dat dit noodzakelijk is om deze veelvuldig geraadpleegde boeken nog heel lang te kunnen raadplegen, maar ik herinner me ook mijn teleurstelling van toen en alle keren daarna in andere archieven. Ik probeer zoveel mogelijk fotocopien van de feiten te verzamelen. Thuis zie je op je gemak nog weer andere feiten en/of aanknooppunten, waar je in het archief over heen kijkt.

Tijdens mijn volgende archiefbezoek, twee weken later in het Algemeen Rijksarchief in 's-Hertogenbosch, kwam ik de eeuwige puzzle tegen: "ik zoek Jan Pieterse, maar welke van de tachtig Jan Pieterse's moet ik hebben". In dit specifieke geval betrof het Reinier Schot de grootvader van mijn schoonmoeder. Tijdens mijn bezoek in Dordrecht had ik, op de handige invulformulieren daarvoor, een extract gemaakt uit het huwelijksregister van Reinier Schot en daar gezien dat hij in Bergen op Zoom geboren was, hij was 29 jaar als bruidegom en dus in 1835 of 1836 geboren. Nu zag ik in de 10-jarige tafel van 1833-1842, dat er wel vier Reinier'en Schot geboren waren, twee ervan in 1835.

Toen ik de twee oorspronkelijke geboorteaktes opvroeg om daar te kunnen lezen welke de "goede" Reinier was, de ouders van Reinier werden gelukkig ook in het huwelijksextract genoemd, bleek: helaas ... de geboorte aktes voor 1870 van Bergen op Zoom zijn niet aanwezig in 's- Hertogenbosch. Dus een brief gestuurd naar het Gemeente Archief in

Bergen op Zoom met de vraag om een fotocopie van de geboorte akte van de "goede" Reinier Schot. Daarbij noemde ik natuurlijk zijn ouders en vroeg meteen ook maar om hun huwelijks akte.

Tip 6:
Verzamel adressen en wat
er maar te vinden is van de diverse gemeenten en Rijks Archieven.

Een maand later werd de geboorte akte toegestuurd met de vermelding dat de ouders niet in Bergen op Zoom waren getrouwd, maar wel de ongevraagde, maar zeer gewaardeerde, vermelding, dat Geertruida Anna Verdooren, de moeder van Reinier, blijkens de Volkstelling 1830 geboren was te Hellevoetsluis. Het ontvangen van deze post en verkrijgen van deze extra aanwijzing gaf een kick. Deze zeer positieve ervaring van meedenkende behulpzaamheid is wat ik steeds in mijn kontakten met de archieven heb mogen ervaren. Hulde ! De openbaarheid van overheidsarchieven is weliswaar geregeld in de Archiefwet van 1962, maar behulpzaamheid en klantvriendelijkheid kan nooit per wet geregeld worden. En ik heb in die 15 jaar heel wat brieven naar archieven geschreven en zeer veel fotocopien teruggestuurd gekregen. Een mooi ander voorbeeld van oplettendheid was toen ik het Gemeente Archief in Breda om een fotocopie van Paulus Arnou vroeg en er ook die van Paulus Ernou bij kreeg, omdat de archivaris wist dat die spelling ook gehanteerd werd. Ik was daar zelf nooit opgekomen. Half december 1981 had ik drie jaargangen Gens Nostra (het tijdschrift van de NGV) doorgeworsteld en in de rubriek Vraag/Antwoord was ik de naam Koedijk (mijn moeder=Trijntje Koedijk) tegen gekomen. Het antwoord was van de heer H. Boegem Sr. uit Amstelveen. Na een bemoedigend telefoontje met hem, waarin hij vertelde dat hij op het punt stond om in Warmenhuizen te gaan ficheren, schreef ik hem een brief met het verzoek om mij te helpen: "Als beginner is elke tip welkom." Zijn eerste antwoord was al overweldigend: op twee blaadjes stonden alle data van drie generaties voorouders van mijn grootvader Pieter Koedijk, maar daarmee stopte het niet. De heer H. Boegem Sr. heeft, totdat hij op 3 januari 1987 mij ook zijn losse aantekeningen overhandigde, alle voorouders van mijn beide grootouders van moeders kant opgespoord in het Algemeen Rijksarchief te Haarlem. Met ook op deze plaats mijn hartelijke dank aan de heer H. Boegem Sr. besluit ik het verslag van mijn eerste drie maanden als genealoog, nu 15 jaar geleden.

Grave, 1 januari 1997.